Jesienna jelitówka, nocna zgaga albo poranne mdłości w ciąży. Po wymiotach od razu ciągnie do szczoteczki, ale ja po nią nie sięgam. Najpierw płuczę usta czystą wodą, a zęby myję dopiero po co najmniej 60 minutach. Kwas z żołądka na chwilę rozmiękcza szkliwo i szczotka zdziera je wtedy jak papier ścierny.
Co robię zaraz po wymiotach albo cofnięciu kwasu
Pierwszy odruch jest zrozumiały. W ustach zostaje kwaśny, gorzki posmak i chce się go jak najszybciej zabić miętową pastą. Właśnie ten odruch najbardziej szkodzi zębom, dlatego nauczyłam się prostej kolejności i trzymam się jej przy każdej jelitówce, zgadze czy porannych mdłościach.
- Płuczę usta czystą wodą. Robię to obficie i kilka razy, aż zniknie kwaśny smak. Nie używam szczoteczki ani pasty.
- Odkładam szczoteczkę na co najmniej 60 minut. Kiedy wiem, że zapomnę, ustawiam przypomnienie w telefonie.
- Piję wodę małymi łykami. Po wymiotach łatwo się odwodnić, a nawodniony organizm lepiej wytwarza ślinę.
- Dopiero po godzinie myję zęby. Myję je jak zwykle, bez szorowania na siłę.
Dlaczego czekam z myciem zębów?
Kwas solny z żołądka, który trafia do jamy ustnej, gwałtownie obniża tam pH. Szkliwo traci wtedy część minerałów z powierzchni i na pewien czas mięknie. To jeszcze nie ubytek, tylko osłabiona warstwa, która może się odbudować.
Jeśli w tym momencie przejadę po zębach szczoteczką z pastą, pracuję jak papierem ściernym po rozmiękłej powierzchni. Nie usuwam kwasu, tylko zdzieram minerały, które mogłyby jeszcze wrócić na swoje miejsce. Przy jednym epizodzie strata jest niewielka. Gdy refluks albo wymioty powtarzają się tygodniami, erozja postępuje i odsłania głębszą, wrażliwszą zębinę.
Godzina czekania to czas dla śliny. Ślina neutralizuje kwasy i dostarcza jony wapnia oraz fosforanów, dzięki którym szkliwo się remineralizuje. Woda spłukuje kwas, a resztę pracy wykonuje ślina.
Kiedy kwas wraca regularnie
Jelitówka zwykle szybko mija. Gorzej, gdy kwas cofa się często: przy przewlekłej zgadze i refluksie, przy mdłościach w ciąży albo przy lekach, które spowalniają opróżnianie żołądka. Do tej ostatniej grupy należą agoniści receptora GLP-1, stosowani w cukrzycy i leczeniu otyłości. Same nie niszczą szkliwa. U części osób wywołują jednak nudności, zarzucanie treści żołądkowej i wymioty, a stomatolodzy coraz częściej widzą skutki tego na zębach.
Oto sygnały, że szkliwo dostaje za mocno:
- nadwrażliwość na zimne, gorące i kwaśne,
- podrażnione, cofające się dziąsła,
- nieświeży oddech, który nie znika mimo mycia,
- przebarwienia i wrażenie, że zęby stały się kruche.
Jak chronię szkliwo, gdy w ustach robi się sucho?
Suchość w ustach to druga połowa problemu. Mniej śliny oznacza słabszą ochronę przed kwasem, gorsze oczyszczanie zębów i łatwiejszą drogę dla próchnicy. Przy wymiotach i biegunce łatwo się odwodnić. Przy lekach GLP-1 dochodzi do tego słabsze odczuwanie pragnienia.
- Piję często, ale po trochu. Wodę mam pod ręką przez cały dzień, a nie tylko wtedy, gdy chce mi się pić.
- Żuję bezcukrową gumę z ksylitolem. Pobudza ślinianki, więc w ustach szybciej robi się wilgotno.
- Na co dzień ograniczam kwaśne i słodkie napoje. Soki owocowe, napoje gazowane, izotoniki i gotowe koktajle proteinowe łączą cukier z kwasowym odczynem. Osłabione szkliwo zupełnie tego nie potrzebuje.
- Mówię o problemie stomatologowi. O refluksie, ciąży czy lekach GLP-1 warto wspomnieć na wizycie kontrolnej. Profesjonalna fluoryzacja albo preparaty remineralizujące pomagają zabezpieczyć zęby bez przerywania leczenia.
