Ile własnych zębów zostało ci w ustach? Po 65. roku życia warto to policzyć, bo próg 20 zębów okazuje się ważny także dla głowy. W japońskim badaniu ponad 47 tys. seniorów osoby bez zębów zapadały na demencję ponad 2,5 raza częściej niż te, które zachowały co najmniej 20: 4,34 wobec 1,63 przypadku na 100 osobolat.
Sama pilnuję tej dwudziestki, odkąd przeczytałam wyniki. Od razu zaznaczam to, co podkreślają autorzy: badanie pokazuje związek, a nie dowód, że brak zębów wywołuje demencję. Traktuję to jako sygnał ostrzegawczy, a nie wyrok.
Co dokładnie sprawdzili japońscy naukowcy
Badacze z Japonii wzięli pod lupę 47 293 seniorów, z których każdy skończył już 65 lat. Śledzili ich zdrowie od 2013 do 2022 roku, czyli przez dziewięć lat. Do końca obserwacji otępienie zdiagnozowano łącznie u 8247 osób, co daje ponad 17 proc. całej grupy.
Naukowców interesowało, czy to, ile zębów ktoś zachował, przekłada się na częstość otępienia. Najlepiej wypadły osoby z co najmniej 20 zębami: 1,63 przypadku na 100 osobolat. Najgorzej ci, którzy stracili wszystkie zęby: 4,34. Osobolata uwzględniają, jak długo każdy uczestnik był obserwowany, dlatego grupy można uczciwie porównać. Wyniki opublikowało czasopismo Journal of the American Medical Directors Association.
Jak brak zębów wypada na tle palenia czy samotności?
Zespół zestawił utratę zębów z innymi czynnikami ryzyka demencji, takimi jak palenie papierosów, brak ruchu, objawy depresji i samotność. Wyliczono, że przy założeniu związku przyczynowego za 7,2 proc. zachorowań w tej grupie odpowiadałyby braki w uzębieniu.
Wyżej znalazły się tylko objawy depresyjne (10,5 proc.) i izolacja społeczna (9,4 proc.). Najbardziej zaskoczyły mnie dane dla mężczyzn. U nich utrata zębów wyszła na pierwsze miejsce wśród wszystkich analizowanych czynników, z wynikiem 12 proc. U kobiet było to 6,1 proc.
Trzy możliwe powody, dla których zęby i mózg idą w parze
Autorzy nie przesądzają, skąd bierze się ta zależność, ale wskazują kilka tropów.
- Gryzienie i dieta. Gdy brakuje wielu zębów, trudno pogryźć twarde warzywa, owoce czy mięso. Senior zaczyna ich unikać i dostarcza organizmowi mniej potrzebnych składników odżywczych.
- Stan zapalny dziąseł. Choroby dziąseł wiążą się z przewlekłym stanem zapalnym, który może oddziaływać na cały organizm, w tym na mózg.
- Samotność. Braki w uzębieniu potrafią zniechęcić do spotkań i wyjść między ludzi. A brak kontaktów z innymi już wcześniej uznano za coś, co podnosi ryzyko otępienia.
Jak chronić swoje 20 zębów?
Nie wiadomo jeszcze, czy ratowanie zębów rzeczywiście chroni przed demencją, więc niczego takiego nie obiecuję. Dbanie o nie ma jednak sens w każdym wieku, a u siebie trzymam się kilku prostych zasad.
- Policz własne zęby. Jeśli jest ich mniej niż 20, potraktuj to jako powód do wizyty, a nie do machnięcia ręką.
- Chodź regularnie na przegląd. Umawiaj się na kontrolę u dentysty, nawet gdy nic nie boli.
- Nie odkładaj leczenia dziąseł. Gdy dziąsła krwawią albo bolą, pokaż je dentyście, bo zadbane przyzębie pomaga utrzymać zęby na dłużej.
- Mów o kłopotach z gryzieniem. Jeśli coraz trudniej ci jeść twardsze rzeczy, powiedz o tym w gabinecie, zamiast po cichu rezygnować z warzyw, owoców i mięsa.