Zmywasz naczynia albo czytasz przed snem i nagle w jednym uchu pojawia się wysoki pisk, który powoli gaśnie. Taki epizod, trwający zwykle do 25 sekund, zna aż 76 proc. badanych dorosłych i najczęściej nie jest groźny, więc go przeczekuję. Do lekarza idę w ciągu 24 godzin dopiero wtedy, gdy razem z piskiem nagle słyszę gorzej.
Krótki pisk, który sam cichnie: można go przeczekać
To zjawisko ma w medycynie własną nazwę: sudden brief unilateral tapering tinnitus, w skrócie SBUTT. Oznacza nagły szum w jednym uchu, który trwa chwilę i stopniowo słabnie. Przez moment ucho może się wydawać przytkane, ale po kilku sekundach słuch wraca do normy.
W 2011 roku pismo „Otology & Neurotology” opisało ankietę przeprowadzoną wśród 62 dorosłych. Co najmniej jeden taki epizod miało za sobą 76 proc. z nich, a w trzech na cztery przypadki pisk znikał najpóźniej po 25 sekundach. Prawe ucho piszczało niemal dwa razy częściej niż lewe. Skąd dokładnie biorą się te epizody, wciąż nie wiadomo.
Moja zasada jest prosta. Jeśli dźwięk pojawia się raz na jakiś czas, mija sam i nie towarzyszy mu nic więcej, nie dzwonię do przychodni. Pojedynczy kilkusekundowy epizod bez innych objawów zwykle nie wymaga pilnej wizyty.
Kiedy pisk w uchu to sygnał, żeby nie czekać?
Sprawa wygląda inaczej, gdy szum przestaje być chwilowy albo przychodzi w towarzystwie innych objawów. Najłatwiej zapamiętać to według tego, jak szybko trzeba działać.
- Natychmiast: szum po urazie głowy, szum z silnymi zawrotami głowy albo z osłabieniem mięśni twarzy.
- W ciągu 24 godzin: szum, któremu towarzyszy nagłe pogorszenie słuchu. Brytyjskie wytyczne NICE mówią w takiej sytuacji o pilnej ocenie specjalisty, najlepiej w ciągu doby.
- Na konsultację: szum pulsujący w rytm serca. Brytyjska NHS radzi go sprawdzić, bo może wskazywać na potrzebę zbadania naczyń krwionośnych.
- Także na wizytę: szum, który trwa długo, regularnie wraca albo przeszkadza w codziennym życiu.
Serwis pacjent.gov.pl również wymienia szumy uszne, gorszy słuch i zaburzenia równowagi jako powód do rozmowy z lekarzem. Ja po każdym epizodzie zwracam uwagę na jedno: czy rozmowy, telewizor i odgłosy z ulicy brzmią tak samo jak przed chwilą. Jeśli po stronie, która piszczała, słyszę wyraźnie słabiej, nie odkładam tego na później.
Staw skroniowo-żuchwowy i zaciskanie zębów
Według amerykańskiego NIDCD do szumów usznych przyczyniają się zaburzenia w samym narządzie słuchu oraz zmiany w tym, jak mózg przetwarza dźwięki. Wśród czynników sprzyjających wymienia się też hałas, infekcje ucha, nadmiar woskowiny, niektóre leki oraz problemy ze stawem skroniowo-żuchwowym, czyli połączeniem żuchwy z czaszką tuż przed uchem.
W gabinecie stomatologicznym ten wątek wraca często. Staw pracuje przy każdym gryzieniu i mówieniu, a zaciskanie czy zgrzytanie zębami dokłada mu obciążenia. Stres i napięcie emocjonalne, które często stoją za zaciśniętą szczęką, same w sobie też mogą nasilać szumy.
Jedno zastrzeżenie jest ważne: to czynniki związane z szumami usznymi ogólnie. Nikt nie wykazał, że staw skroniowo-żuchwowy albo zaciśnięte zęby wywołują krótkie, kilkusekundowe piski. Jeśli jednak szum wraca często, a szczęka bywa zmęczona lub obolała, warto wspomnieć o tym zarówno lekarzowi, jak i dentyście.
Co możesz zrobić dla swoich uszu
Nie ma sposobu, który raz na zawsze usunie sporadyczny pisk. Da się za to ograniczyć to, co szkodzi słuchowi.
- Ściszaj muzykę w słuchawkach i nie słuchaj jej godzinami bez przerwy.
- Na koncertach i przy hałaśliwej pracy zakładaj ochronniki słuchu.
- Nie usuwaj woskowiny patyczkami higienicznymi.
- Infekcję ucha konsultuj z lekarzem, zamiast czekać, aż przejdzie sama.
- Gdy łapiesz się na zaciśniętej szczęce, rozluźnij ją i powiedz o tym na najbliższej wizycie u dentysty.
