Masz cukrzycę i pilnujesz glukometru, diety i wyników? Dorzuć do tej listy dziąsła. Cukrzyca i zapalenie przyzębia napędzają się nawzajem. Zaburzenia metaboliczne przyspieszają niszczenie dziąseł, a stan zapalny w jamie ustnej utrudnia utrzymanie cukru w ryzach. Dlatego nić dentystyczna i wizyta u dentysty to u mnie część dbania o glikemię.
Dlaczego dziąsła mają wpływ na cukier?
Ta zależność działa w obie strony. Gdy cukier jest rozchwiany, niszczenie dziąseł postępuje szybciej. Przewlekły stan zapalny przyzębia odbija się z powrotem na glikemii i kontrola cukru robi się trudniejsza. Powstaje błędne koło, w którym jedno pogarsza drugie.
Badacze z Uniwersytetu Nauki i Technologii w Hongkongu (HKUST) opisali tę sprawę w czasopiśmie „Science Advances”. Zwracają uwagę, że nie ma domowego narzędzia, które pozwalałoby pilnować jednocześnie metabolizmu i stanu zapalnego w jamie ustnej. Uważają to za poważną lukę właśnie u osób z cukrzycą i paradontozą.
Liczne badania kliniczne z ostatnich lat łączą też przewlekłe choroby przyzębia z większym ryzykiem cukrzycy, zawału serca, udaru mózgu, demencji, a nawet niektórych nowotworów. Dziąsła to więc nie tylko sprawa ładnego uśmiechu.
Co robię na co dzień, odkąd to wiem
Nie traktuję nitkowania jak dodatku na lepsze dni. Wpisałam je w wieczorną rutynę, tuż obok sprawdzenia cukru.
- Nić dentystyczna codziennie. Szczoteczka nie wchodzi głęboko w szczeliny między zębami, a właśnie tam zbiera się osad.
- Obserwuję dziąsła. Krwawienie przy nitkowaniu, zaczerwienienie czy obrzęk to dla mnie sygnał, z którym idę do dentysty, zamiast czekać, aż samo przejdzie.
- Mówię dentyście o cukrzycy. Periodontolog, czyli dentysta zajmujący się dziąsłami, ocenia między innymi głębokość kieszonek dziąsłowych, a przy cukrzycy ta informacja ma znaczenie.
- Mówię diabetologowi o dziąsłach. Skoro stan zapalny w jamie ustnej może utrudniać kontrolę cukru, lekarz prowadzący powinien o nim wiedzieć.
- Nie odkładam przeglądów. Regularne wizyty pozwalają wychwycić zapalenie przyzębia, zanim się rozkręci.
Żaden z tych kroków nie zastąpi leczenia cukrzycy ani zaleceń lekarza. To po prostu zamknięcie drugiej strony błędnego koła.
Płyn spod dziąseł to nie ślina
W wąskich rowkach między zębami a dziąsłami sączy się płyn szczelinowy dziąsłowy, po angielsku gingival crevicular fluid, w skrócie GCF. Wiele osób bierze go za ślinę, ale to zupełnie inna substancja.
GCF powstaje jako przesącz surowicy krwi w mocno ukrwionej tkance dziąseł. Odbija się w nim to, co krąży we krwi: glukoza, białka, elektrolity, kwas moczowy i komórki odpornościowe. Dlatego dziąsła potrafią coś powiedzieć o cukrze. Kłopot w tym, że tego płynu jest zaledwie ułamek mikrolitra, więc poza laboratorium prawie nie dało się go zebrać.
Zespół prof. Hnin Yin Yin Nyein zauważył, że ruch nici dentystycznej sam wypycha GCF z kieszonek dziąsłowych. Na tej obserwacji badacze zbudowali przyrząd w kształcie wykałaczki z nicią. Ukryty w nim mechanizm kapilarny zasysa płyn do małej komory z czujnikami elektrochemicznymi, a te w kilka minut mierzą cztery parametry.
- Glukozę, która pokazuje gospodarkę cukrową.
- Kwas moczowy, ważny przy dnie moczanowej i chorobach nerek.
- Nadtlenek wodoru i pH, które zdradzają bakterie beztlenowe, stan zapalny i głębokość kieszonek dziąsłowych.
Wyniki trafiają bezprzewodowo do aplikacji w smartfonie.
Kiedy taka nić trafi do łazienki?
Na razie to prototyp. W badaniach pilotażowych sprawdzono go u osób zdrowych oraz u pacjentów z cukrzycą, hiperurykemią i zaawansowanym zapaleniem przyzębia. Glukoza i kwas moczowy zmierzone nicią ściśle zgadzały się z badaniem krwi żylnej, a pH i nadtlenek wodoru pozwoliły ocenić, jak zaawansowany jest stan zapalny dziąseł.
Autorzy sami hamują entuzjazm. Do próbek dostawała się ślina, która stanowiła blisko połowę zebranej cieczy, a do tego śladowe ilości krwi z krwawiących dziąseł. Zespół chce dopracować filtry kapilarne tak, by oddzielały czysty GCF, a potem przetestować urządzenie na dużych grupach pacjentów.
Jeśli się uda, osoba z cukrzycą sprawdzi glukozę przy porannym nitkowaniu, zamiast nakłuwać palec. Ja sięgam po nić już teraz, bo zdrowe dziąsła to jeden czynnik mniej, który utrudnia mi trzymanie cukru w ryzach.