Rano odkręcasz kran nad umywalką, a w telefonie wisi komunikat sanepidu o E. coli w wodociągu? Zakręć go, zanim zmoczysz szczoteczkę. Gdy obowiązuje takie ostrzeżenie, zęby myję i płuczę wyłącznie wodą przegotowaną albo butelkowaną. Połknięty przy płukaniu łyk skażonej wody może skończyć się zatruciem, a ono uderza też w szkliwo i dziąsła.
Mycie zębów krok po kroku, gdy obowiązuje komunikat sanepidu
E. coli w wodociągu oznacza skażenie fekalne. Dopóki sanepid nie odwoła komunikatu, surowa kranówka nie nadaje się do picia ani gotowania. Nie nadaje się też do niczego, co trafia do ust, a szczoteczka i woda do płukania trafiają tam za każdym razem. Mój rytuał przy umywalce wygląda wtedy tak:
- Woda na zapas. Wieczorem gotuję pełny czajnik, studzę wodę i przelewam ją do czystej butelki z zakrętką. Stawiam ją przy umywalce, żeby rano nie szukać jej po kuchni.
- Szczoteczkę zwilżam wodą z butelki. Nie podstawiam jej pod kran, nawet na sekundę.
- Szczotkuję jak zwykle. Pasta i technika zostają te same, zmienia się tylko woda.
- Płuczę usta z kubka. Nalewam do niego przegotowaną albo butelkowaną wodę i dopiero nią płuczę. Nie nabieram wody w dłoń spod strumienia.
- Szczoteczkę opłukuję tą samą wodą i odstawiam ją do wyschnięcia.
Najtrudniejsze okazuje się nie gotowanie, tylko odruch. Ręka sama sięga do kurka, zwłaszcza rano, w półśnie. Dlatego butelka musi stać tam, gdzie wzrok pada najpierw, a nie w szafce.
Co z kubkiem i szczoteczką?
Kubek do płukania łatwo przeoczyć. Jeśli stał mokry po myciu w kranówce, przed pierwszym użyciem wyparzam go wrzątkiem, a potem płuczę już tylko przegotowaną wodą. To samo dotyczy szklanki, z której dzieci piją w łazience.
Szczoteczka nie potrzebuje specjalnych zabiegów. Wystarczy, że nie styka się z surową wodą. Nie zostawiam jej też w kubku z resztką wody na dnie, bo tam wilgoć długo nie schnie.
Woda butelkowana sprawdza się tak samo jak przegotowana. Gotowanie w wysokiej temperaturze skutecznie unieszkodliwia chorobotwórcze drobnoustroje, więc jeśli wygodniej nastawić czajnik, nie trzeba kupować zgrzewki butelek.
Jak dopilnować dzieci przy umywalce?
Dzieci płuczą usta zamaszyście i często połykają część wody. Dlatego to one najbardziej potrzebują nadzoru, gdy kranówka jest skażona. Dopóki obowiązuje komunikat, stoję obok nich przy myciu zębów, zamiast tylko przypominać z korytarza.
- Każde dziecko dostaje własny kubek z przegotowaną wodą, nalany przez dorosłego.
- Kran przy umywalce zostaje zakręcony, a na kurek można nakleić kolorową karteczkę jako znak „stop”.
- Maluchom, które jeszcze słabo wypluwają, nalewam do kubka tylko odrobinę wody, żeby nie miały czego połknąć.
- Starszym tłumaczę krótko, że ta woda może wywołać wymioty i biegunkę. Konkretny powód działa lepiej niż sam zakaz.
Dlaczego zatrucie uderza w szkliwo i dziąsła
Sama pałeczka okrężnicy nie osiada na zębach. W przeciwieństwie do Streptococcus mutans nie tworzy płytki nazębnej i nie atakuje szkliwa bezpośrednio. Kłopot zaczyna się dopiero wtedy, gdy połknięta przy płukaniu woda wywoła ostrą infekcję żołądkowo-jelitową.
Pierwszy cios to wymioty. Treść żołądkowa zawiera kwas solny i ma pH rzędu 1,5–3,5, więc rozpuszcza kryształy hydroksyapatytu, z których zbudowane jest szkliwo. Po takim kontakcie szkliwo od razu mięknie.
Drugi to odwodnienie. Przy wymiotach i biegunce organizm ogranicza wydzielanie śliny, a suchość w ustach, czyli kserostomia, odbiera zębom naturalną ochronę. Ślina neutralizuje kwasy, spłukuje resztki jedzenia i dostarcza wapń oraz fosfor potrzebne do odbudowy szkliwa. Bez niej próchnica ma ułatwione zadanie.
Trzeci to rozchwiana mikroflora jamy ustnej. Organizm osłabiony walką z infekcją gorzej trzyma w ryzach drobnoustroje oportunistyczne. Stąd biorą się bolesne afty i stany zapalne dziąseł.
Jeśli zatrucie już się przytrafiło, warto często pić przegotowaną wodę. Nawadnia ona organizm, pobudza wydzielanie śliny i wypłukuje kwasy z ust. Działa tak jednak tylko wtedy, gdy pochodzi z czajnika albo z butelki, a nie prosto z kranu.