Masz w domu kogoś z wysokim ciśnieniem i zastanawiasz się, co jeszcze zmienić w kuchni? Ja zaczęłam od solniczki. Zamiast zwykłej soli wsypałam sól, w której część chlorku sodu zastąpiono chlorkiem potasu. Wygląda i smakuje praktycznie tak samo, a Światowa Organizacja Zdrowia w 2025 r. zaleciła ją do obniżania ciśnienia.
Czym ta sól różni się od zwykłej?
Klasyczna sól kuchenna to głównie chlorek sodu. W wersji z potasem jego część zastąpiono chlorkiem potasu, czyli inną solą mineralną. Na oko nie odróżnisz jednej od drugiej, bo obie mają ten sam biały, drobny kryształek.
Bałam się, że domownicy wyczują zmianę w rosole albo w ziemniakach. Nikt nic nie zauważył. Badacze z The George Institute for Global Health w Australii też podkreślają, że wyglądem, smakiem i zastosowaniem w kuchni taki produkt praktycznie nie różni się od zwykłej soli. Solisz nią tak samo jak dotąd, bez zmiany przepisów.
Jak rozpoznać sól z potasem na sklepowej półce
Nazwy na froncie opakowania bywają różne, dlatego od razu odwracam paczkę i czytam skład. To on rozstrzyga, czy w środku jest zamiennik, czy zwykła sól w ładniejszym opakowaniu.
- Chlorek potasu w składzie to podstawa. Jeśli jest tam wyłącznie chlorek sodu, masz w ręku tradycyjną sól.
- Oba składniki obok siebie, czyli chlorek sodu i chlorek potasu, oznaczają właśnie tę częściową zamianę, o której piszą badacze.
- Informacja dla osób z chorobami nerek to dobry znak. Eksperci The George Institute wymieniają czytelne znakowanie produktów jako jeden ze sposobów ochrony osób, którym potas może szkodzić.
- Kolor, nazwa i hasła o „zdrowszej soli” nic nie mówią. Liczy się wyłącznie lista składników.
Skąd tyle szumu wokół potasu?
Prof. Bruce Neal, współautor analizy, tłumaczy to prosto. Za dużo sodu i za mało potasu w diecie to dobrze opisany mechanizm prowadzący do nadciśnienia, a ono stoi za udarami, zawałami i chorobami nerek. Sól z potasem rozwiązuje oba problemy jednocześnie: sodu jest mniej, potasu więcej.
Zespół policzył skutki takiej zamiany dla 193 krajów. W większości z nich dałoby się uniknąć nawet co dziesiątego zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. W skali świata to blisko 3 mln uratowanych osób rocznie i 10 mln nowych przypadków chorób serca, naczyń i nerek, do których by nie doszło. Korzyści były duże nawet w najostrożniejszym wariancie, w którym sól zmieniają tylko osoby z rozpoznanym nadciśnieniem.
W Polsce temat dotyczy niemal każdej rodziny. Nadciśnienie ma co trzecia osoba, a według danych GUS choroba niedokrwienna serca, miażdżyca oraz związane z nimi udary i zawały odpowiadają nawet za 46 proc. zgonów.
Sama solniczka to dopiero połowa sprawy
Tu czeka niespodzianka. W Europie ponad 70 proc. spożywanego sodu nie pochodzi z domowej solniczki, tylko z żywności przetworzonej i posiłków jedzonych w restauracjach. Gotowe dania, sosy ze słoika czy przekąski dostarczają go więcej niż szczypta dodana do zupy.
Wymiana soli w kuchni to dobry początek, ale nie załatwi wszystkiego. Prof. Neal zaznacza, że w krajach zachodnich pełny efekt będzie możliwy dopiero wtedy, gdy na sól potasową przejdą producenci żywności. Do tego czasu zostaje czytanie etykiet i rzadsze sięganie po gotowce.
Kto powinien najpierw zapytać lekarza?
Potas nie jest obojętny dla wszystkich. U osób z zaawansowaną chorobą nerek grozi hiperkaliemia, czyli niebezpiecznie wysoki poziom potasu we krwi. Nefrolog prof. Vivek Jha z indyjskiego oddziału The George Institute wskazuje dwie grupy, które muszą zachować czujność:
- osoby z ciężką niewydolnością nerek,
- pacjentów przyjmujących leki, które mocno podnoszą poziom potasu.
Autorzy badania podkreślają, że i w tych grupach bilans wypada korzystnie, ale pod warunkiem stałej opieki lekarskiej. Jeśli chorujesz na nerki albo nie wiesz, jak działają twoje leki, porozmawiaj z lekarzem, zanim wymienisz sól. Ja zapytałam lekarza taty, zanim postawiłam nową solniczkę na stole.
