Jeśli przy gryzieniu surowej marchewki boli ząb albo przesuwa się proteza, nie musisz skreślać jej z jadłospisu. Ja duszę ją, piekę albo miksuję na krem i dodaję do każdego głównego posiłku. Tak samo postępuję z jabłkiem i kalarepą: zmienia się konsystencja, a warzywa i owoce dalej są na talerzu.
Marchew, jabłko i kalarepa nie muszą chrupać
Twarde warzywa sprawiają kłopot tylko na surowo. Marchew i kalarepę gotuję na parze albo duszę do miękkości, aż dają się rozgnieść widelcem. Pieczona marchew ma wyraźniejszy, słodszy smak, co pomaga, gdy z wiekiem słabnie odczuwanie smaków i zapachów.
Gdy nawet miękkie kawałki są problemem, miksuję warzywa na krem albo przecier. Zupa krem z marchewki lub dyni sprawdza się na kolację, a pestki dyni dodaję do niej zmielone albo drobno posiekane, nigdy w całości.
Jabłko piekę z cynamonem i podaję z łyżką jogurtu naturalnego albo duszę i dokładam do kaszy jaglanej na mleku. Z owoców surowych wybieram te z natury miękkie: dojrzałą gruszkę, banana, brzoskwinię. Pomidor obieram ze skórki, ogórek kroję bardzo drobno, a twardsze owoce wrzucam do koktajlu albo zastępuję musem bez dodatku cukru.
Co zrobić z pełnym ziarnem, gdy chleb jest za twardy?
Pełnoziarniste produkty warto zostawić, bo błonnik pomaga jelitom pracować prawidłowo. Zmieniam tylko ich formę. Płatki owsiane gotuję na mleku na miękką owsiankę, a kaszę gryczaną i jęczmienną trzymam na ogniu tak długo, aż przestaje stawiać opór zębom.
Zamiast twardej skórki razowca wybieram pieczywo graham i smaruję je pastą, dzięki czemu kęs jest wilgotny i łatwiej go pogryźć. Makaron gotuję tak, żeby był miękki, a nie al dente.
Mięso i ryba, które da się zjeść bez długiego żucia
Z wiekiem może ubywać masy mięśniowej, a jej postępująca utrata, czyli sarkopenia, osłabia siłę i sprawność. Dlatego białko powinno trafiać na talerz w kilku posiłkach dnia, także wtedy, gdy kotlet jest nie do pogryzienia.
Twardy kawałek mięsa zastępuję delikatnymi pulpetami z indyka w sosie koperkowym. Rybę piekę: dorsz z puree ziemniaczanym i gotowaną marchewką z groszkiem albo łosoś z miękką kaszą gryczaną i różyczkami brokułu z pary to obiady, które rozpadają się pod widelcem. Ryby warto jeść regularnie.
Część dań mięsnych można zastąpić strączkami. Zupa z czerwonej soczewicy z marchewką, pomidorami i majerankiem jest gęsta i sycąca, a pasta z ciecierzycy nadaje się na kanapkę. Do tego jajka: jajecznica ze szczypiorkiem albo omlet z duszonym szpinakiem.
Twaróg i kefir, czyli białko bez gryzienia
W mojej lodówce zawsze stoją twaróg i kefir. Twaróg w kilka minut zamieniam w pastę ze szczypiorkiem i drobno startą rzodkiewką albo w twarożek z jogurtem i koperkiem. Bywa też farszem do naleśników. Tak dokładam białka bez gotowania mięsa.
Kefir, jogurt naturalny i maślankę po prostu się pije, więc w ogóle nie wymagają gryzienia. Koktajl z kefiru, banana i kilku łyżek owoców jagodowych albo z truskawkami i płatkami owsianymi to gotowe drugie śniadanie. Fermentowane napoje mleczne liczą się też do płynów, a o piciu łatwo zapomnieć, bo seniorzy słabiej odczuwają pragnienie.
Nabiał dostarcza wapnia, który pomaga utrzymać zdrowe kości i zęby. Żeby organizm dobrze go wchłaniał, potrzebna jest też witamina D.
Dlaczego lepiej jeść częściej, ale mniej
Długie przeżuwanie męczy, a duży talerz przy słabym apetycie zniechęca. Dlatego rozkładam jedzenie na 3–5 niezbyt dużych posiłków o podobnych porach. Pięć małych dań łatwiej zjeść niż trzy obfite, a każde z nich może zawierać warzywo w miękkiej wersji i porcję białka.
Wielkość porcji trzeba dopasować do masy ciała, aktywności i stanu zdrowia. Jeśli gryzienie boli, warto pokazać się dentyście, a przy kłopotach z połykaniem konsystencję posiłków najlepiej ustalić z lekarzem.
