Myjesz zęby i w lustrze widzisz język gładki jak wypolerowany, mocno czerwony, a do tego piecze przy każdym łyku herbaty. Zanim kupisz kolejną pastę „na wrażliwe”, sprawdź we krwi poziom witaminy B12. Taki język z pieczeniem, zmienionym smakiem i nadżerkami bywa jednym z sygnałów jej niedoboru.
Jak wygląda język, któremu brakuje B12?
Przy niedoborze kobalaminy język traci swoją zwykłą, lekko szorstką fakturę. Robi się zaczerwieniony, wygładzony i bolesny, czasem już przy zwykłym jedzeniu. Zauważyłam, że wiele osób bierze to za podrażnienie po ostrej potrawie albo gorącym napoju i po prostu czeka.
Podrażnienie po pikantnym obiedzie mija samo. Język zmieniony przez niedobór B12 nie ma powodu się poprawić, dopóki w organizmie brakuje tej witaminy. Jeśli więc wygląd języka nie wraca do normy, warto potraktować to poważnie.
Pieczenie, inny smak i owrzodzenia w ustach
Do zmian na języku mogą dołączyć pieczenie, zaburzenia smaku i owrzodzenia w jamie ustnej. Pieczenie najłatwiej zrzucić na nową pastę albo płyn do płukania, dlatego sama w takiej sytuacji nie zaczynam od wymiany kosmetyków.
Gdy te objawy pojawiają się razem i się utrzymują, sensowniej jest zrobić badanie krwi niż testować kolejne tubki. Wymiana pasty niczego nie zmieni, jeśli przyczyna leży w niedoborze witaminy.
Co jeszcze warto zauważyć poza jamą ustną
Jama ustna to często dopiero początek. Skóra może stać się wyraźnie blada, czasem lekko żółtawa, co bywa związane z rozwijającą się niedokrwistością. W ciężkich przypadkach dochodzi do niedokrwistości megaloblastycznej, w której organizm wytwarza nieprawidłowo duże czerwone krwinki, gorzej spełniające swoją funkcję.
Inne sygnały, które warto zestawić z tym, co widzisz na języku:
- mrowienie lub drętwienie dłoni i stóp,
- osłabienie mięśni, kłopoty z równowagą i koordynacją ruchów,
- przewlekłe zmęczenie, bóle głowy, kołatanie serca i zadyszka,
- brak apetytu i biegunki,
- gorsza koncentracja, problemy z pamięcią, drażliwość, apatia lub obniżony nastrój.
Brytyjskie wytyczne NICE zwracają uwagę, że objawy neurologiczne mogą wystąpić, zanim rozwinie się niedokrwistość. Eksperci NHS ostrzegają z kolei, że nieleczony niedobór może uszkodzić układ nerwowy w sposób, którego nie zawsze da się w pełni odwrócić. Czerwony, piekący język razem z mrowieniem dłoni to sygnał, żeby nie zwlekać.
Kto powinien pomyśleć o B12 w pierwszej kolejności?
Najczęściej myśli się o weganach, bo naturalnym źródłem witaminy B12 są głównie produkty zwierzęce: mięso, podroby, ryby, owoce morza, jajka, mleko i jego przetwory. Osoby na diecie roślinnej mogą korzystać z żywności wzbogacanej, na przykład wybranych napojów roślinnych i płatków śniadaniowych.
Niedobór grozi jednak również tym, którzy jedzą produkty zwierzęce, ale gorzej przyswajają witaminę. Do grupy ryzyka należą przede wszystkim:
- osoby starsze, u których z wiekiem zmienia się praca żołądka,
- chorzy na chorobę Leśniowskiego-Crohna, celiakię lub autoimmunologiczne zapalenie żołądka,
- osoby po operacjach bariatrycznych i zabiegach na żołądku lub jelicie cienkim,
- osoby długo przyjmujące inhibitory pompy protonowej, np. na refluks, albo metforminę w cukrzycy typu 2.
Tych leków nie odstawia się na własną rękę. Warto natomiast wspomnieć o nich lekarzowi, gdy pojawią się zmiany w jamie ustnej.
Z czym iść do lekarza
Opisz lekarzowi rodzinnemu, jak wygląda język, czy piecze, czy zmienił się smak i czy w ustach pojawiają się owrzodzenia. Dodaj pozostałe objawy, dietę i przyjmowane leki. Na tej podstawie lekarz może zlecić oznaczenie poziomu witaminy B12 we krwi oraz sprawdzić, czy nie rozwija się niedokrwistość.
Dentysta podczas przeglądu też może zwrócić uwagę na gładki, czerwony język, ale niedoboru nie potwierdzi bez wyników krwi. Podobne objawy mają też inne przyczyny, dlatego samo oglądanie języka w lustrze nie wystarczy do rozpoznania.