Kupujesz kaki w październiku, a owoc w dłoni jest twardy jak jabłko? Jeśli sprzedawany jest jako Persimon albo Sharon, możesz go jeść od razu, bo cierpkość usuwa się z niego jeszcze przed wysyłką. Gdy jednak pierwszy kęs ściąga ci język i dziąsła, odłóż resztę na bok.
Persimon i Sharon to ten sam owoc z dwóch krajów
Kaki to owoc drzewa Diospyros kaki, które po polsku nazywa się hurmą wschodnią albo persymoną. W sklepach pojawia się głównie od października do grudnia i prawie zawsze pochodzi z Hiszpanii lub Izraela. Hiszpańska odmiana Rojo Brillante trafia na półki jako Persimon, a izraelska odmiana Triumph jako Sharon.
Kiedy pierwszy raz kupiłam twarde Sharon, byłam pewna, że muszę poczekać, aż zmięknie. Niepotrzebnie. Obie odmiany przed transportem przechodzą zabieg usuwania cierpkości, więc chrupiący miąższ jest tu normalnym stanem owocu, a nie oznaką niedojrzałości. Można go kroić w plasterki jak jabłko. Bardzo miękkie sztuki o galaretowatej konsystencji też są w pełni jadalne, a do tego najsłodsze.
Przy wyborze patrzę na skórkę i kolor. Dobra sztuka ma gładką, napiętą skórkę i nasycony pomarańczowy odcień, który świadczy o dojrzałości.
Co oznacza ściąganie w ustach po kęsie kaki?
To uczucie, jakby język i wnętrze policzków nagle wyschły i zrobiły się szorstkie, dają taniny, czyli roślinne garbniki. W kaki najważniejszy z nich to shibuol. W dojrzałym miąższu garbniki tracą rozpuszczalność, więc cierpki posmak znika, a owoc smakuje słodko.
Jeśli kęs kaki wyraźnie ściąga, to znak, że garbniki w tym owocu są wciąż aktywne. Zdarza się to przy twardych, niedojrzałych owocach, które ich jeszcze nie straciły. Nieprzyjemny smak to jednak mniejszy kłopot. Ważniejsze jest to, co te garbniki mogą zrobić w żołądku.
Dlaczego nie warto dojadać cierpkiego owocu
Taniny z niedojrzałego kaki w kontakcie z kwasem żołądkowym mogą się ścinać i sklejać niestrawione resztki jedzenia w twardą bryłę. Lekarze nazywają ją fitobezoarem albo diospyrobezoarem. W skrajnych sytuacjach taka bryła blokuje żołądek lub jelito cienkie i powoduje mechaniczną niedrożność.
To nie jest teoria z podręcznika. Chirurdzy z Izraela opisali 113 takich przypadków w ciągu trzech lat. Ponad 90 proc. pacjentów jadło wcześniej kaki, a zdecydowana większość wymagała operacji.
Najbardziej narażone na to powikłanie są:
- osoby po operacjach żołądka,
- osoby z gastroparezą, czyli upośledzoną motoryką żołądka, spotykaną m.in. w przebiegu cukrzycy.
Moja zasada jest prosta: jeśli kaki ściąga, nie jem drugiego kęsa. Dla zdrowej osoby w pełni dojrzały owoc jest bezpieczny, a osobom z grup ryzyka zaleca się wybieranie wyłącznie miękkich, dojrzałych sztuk.
Co daje jedna słodka sztuka
Gdy owoc nie ściąga, warto zjeść go w całości. Średnie kaki waży około 170 g i dostarcza blisko 6 g błonnika, czyli prawie jedną czwartą dziennego zapotrzebowania dorosłego, które wynosi średnio 25 g. Dużą część stanowią pektyny, tworzące w przewodzie pokarmowym lepki żel, który spowalnia wchłanianie glukozy i wiąże kwasy żółciowe.
Trzeba przy tym pamiętać o cukrze. W 100 g owocu jest około 70 kcal i 12 g naturalnych cukrów, dlatego osoby z zaburzeniami glikemii powinny wliczać kaki do bilansu węglowodanów.
Pomarańczowy kolor miąższu to karotenoidy. W 100 g kaki jest około 1400 µg beta-kryptoksantyny, nawet dziesięć razy więcej niż w pomarańczy, a organizm przekształca ją w witaminę A. Karotenoidy rozpuszczają się w tłuszczach, więc kroję kaki do jogurtu naturalnego albo posypuję orzechami lub nasionami.