Stres, szybki oddech i nagle mrowią cię wargi, a palce same zwijają się w skurczu? Najczęściej to sygnał, że oddychasz szybciej, niż potrzebuje organizm. Odruchowo sięgasz po papierową torebkę? Odłóż ją. Dziś się tego nie zaleca, bo oddychanie do torebki może niebezpiecznie obniżyć poziom tlenu we krwi. Lepiej po prostu zwolnić oddech.
Dlaczego mrowią usta, skoro wapnia nie brakuje?
Okolica ust i opuszki palców to miejsca, w których tężyczka odzywa się najwcześniej. Za mrowieniem stoi wapń zjonizowany, czyli wolna postać tego pierwiastka krążąca we krwi. Jego jony działają na komórki nerwowe jak hamulec i nie pozwalają im wysyłać impulsów przypadkiem. Kiedy we krwi zostaje go mniej niż mniej więcej 1,1 mmol/l, układ nerwowy zaczyna strzelać sygnałami na oślep, a mięśnie kurczą się bez twojej woli.
Przy szybkim oddechu dzieje się coś przewrotnego. Wydychasz więcej dwutlenku węgla, niż organizm wytwarza, więc krew staje się bardziej zasadowa. Albumina, główne białko krwi, wiąże wtedy więcej wapnia. Całkowita ilość wapnia się zgadza i badanie może wyjść prawidłowo, ale wolnego wapnia, z którego korzystają nerwy i mięśnie, zaczyna brakować.
Stąd typowa kolejność: najpierw mrowienie warg i palców, potem bolesny skurcz dłoni nazywany ręką położnika. Często dochodzą do tego zawroty głowy, bo mniej dwutlenku węgla oznacza węższe naczynia w mózgu.
Papierowa torebka to zły pomysł
Torebka wciąż pojawia się w domowych poradach i filmach, ale dziś się od niej odchodzi. Oddychanie do niej może niebezpiecznie obniżyć poziom tlenu we krwi, a przecież ciało w stresie i tak pracuje na wysokich obrotach.
Jest też drugi problem. Kto dyszy do torebki, zakłada z góry, że to na pewno panika. Tymczasem podobne objawy dają zawał serca, udar mózgu, napad padaczki i zatorowość płucna, czyli zatkanie tętnicy w płucach przez skrzeplinę. W takiej sytuacji torebka niczego nie rozwiąże, za to opóźni prawdziwą pomoc.
Co zrobić zamiast torebki?
Skoro źródłem kłopotu jest oddech szybszy i głębszy, niż potrzebuje organizm, celem jest jego spowolnienie. Usiądź, przestań łapać powietrze haustami i oddychaj spokojniej, bez wymuszonych głębokich wdechów. Gdy wydychasz mniej dwutlenku węgla, krew przestaje być tak zasadowa, a mrowienie i skurcze zwykle słabną.
Zanim jednak uznasz, że to tylko nerwy, sprawdź, czy nie ma objawów z listy na końcu tekstu. Jeśli są, nie uspokajaj się sama, tylko dzwoń po pomoc.
Ile osób z takimi objawami trafia do szpitala?
Szwajcarscy badacze przyjrzeli się 616 dorosłym, którym z powodu hiperwentylacji pomagano na szpitalnym oddziale ratunkowym. Lęk zgłaszało 95 proc. z nich, mrowienie 61,5 proc., a zawroty głowy 49,7 proc. Niemal co trzeci miał uczucie ściskania w piersiach, a mimo to 96 proc. mogło wrócić do domu bez hospitalizacji.
Te liczby uspokajają, ale nie zwalniają z czujności. Jeśli mrowienie ust i skurcze dłoni wracają, idź do lekarza rodzinnego. Na NFZ może skierować cię na elektrokardiogram i sprawdzić we krwi wapń oraz albuminę, a przy okazji sód i potas. EKG ma tu sens, bo niski wapń wydłuża odstęp QT, czyli czas elektrycznej pracy komór serca, a to zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu odczuwanych jako kołatanie.
Szczególnie uważać powinny osoby po operacji tarczycy. Tuż za tarczycą leżą przytarczyce, które wydzielają parathormon pilnujący poziomu wapnia, a zabieg najczęściej je uszkadza. Analiza 115 badań pokazała, że u 27 proc. operowanych wapń obniżał się na jakiś czas, a u 1 proc. na stałe.
Te sygnały oznaczają telefon pod 112
Nie czekaj, aż samo przejdzie, i nie sięgaj po torebkę, gdy obok mrowienia ust dzieje się którakolwiek z tych rzeczy:
- klatka piersiowa boli albo jest ściśnięta,
- jedna połowa ciała drętwieje i traci siłę,
- trudno wypowiedzieć słowa albo mowa staje się niewyraźna,
- ktoś traci przytomność,
- pojawiają się drgawki,
- krtań się zaciska i nagle brakuje powietrza.