Masz w domu termostat ustawiony na 19°C, bo „tak jest zdrowo”? Po 65. roku życia to za mało. Ta liczba wzięła się z francuskiego oszczędzania energii w latach 70., a nie z medycyny. W pokoju i sypialni trzymam 21–22°C, nocą nie mniej niż 20°C, a w łazience na kąpiel 23–24°C.
Skąd w ogóle wzięło się 19°C?
Sama długo powtarzałam, że 19 stopni to temperatura „lekarska”. Kiedy sprawdziłam, skąd ta liczba pochodzi, okazało się, że z medycyną nie ma nic wspólnego. Normę ustalono we Francji w latach 70. XX wieku, gdy świat zmagał się z kryzysem naftowym, a chodziło o ograniczenie zużycia energii w budynkach mieszkalnych.
Był to więc przepis na niższe rachunki, a nie na zdrowie. Młodej, zdrowej osobie 19°C nie zaszkodzi, a nawet sprzyja regeneracji. U osób po 65. roku życia sztywne trzymanie się tej granicy częściej szkodzi, niż pomaga. Na wyższą temperaturę dla seniorów wskazują zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia i badania z zakresu geriatrii.
Dlaczego po 65. roku życia marzniemy inaczej
Podwzgórze, czyli ośrodek w mózgu, który pilnuje ciepłoty ciała, z wiekiem pracuje mniej dokładnie. Organizm później reaguje na chłód, więc można nie zauważyć, że ciało powoli się wychładza, aż do łagodnej hipotermii. Do tego ubywa mięśni (to sarkopenia), a przemiana materii zwalnia. Ciało ma po prostu słabszy własny „piec”.
Naczynia krwionośne tracą elastyczność, a krążenie w dłoniach i stopach się pogarsza. Pod wpływem zimna naczynia się kurczą. Skutkiem są nie tylko zimne palce, ale też gwałtowny skok ciśnienia. Serce musi wtedy pracować ciężej, co podnosi ryzyko zawału i udaru.
Chłód wychładza też błony śluzowe dróg oddechowych. Rzęski nabłonka gorzej wtedy pracują, więc wirusom i bakteriom łatwiej wywołać zapalenie płuc. Sztywnieją stawy, mocniej boli choroba zwyrodnieniowa, a niepewny krok to prosta droga do upadku.
Moja rozpiska temperatur na sezon grzewczy
Nie chodzi o to, żeby odkręcić wszystkie kaloryfery do oporu. Lepiej podzielić mieszkanie na strefy i każdej dać tyle ciepła, ile potrzebuje.
- Pokój dzienny: stałe 21–22°C, bez skoków w ciągu dnia.
- Sypialnia: również 21–22°C, a nocą pilnuję, żeby temperatura nie spadła gwałtownie poniżej 20°C.
- Łazienka: na czas kąpieli 23–24°C. Rozbieranie się w chłodnym pomieszczeniu to dla organizmu gwałtowna zmiana temperatury, dlatego tę strefę dogrzewam mocniej wtedy, gdy z niej korzystam.
Najważniejsza jest stabilność. Mocne przykręcanie grzejników na noc wydaje się oszczędne, ale właśnie w sypialni temperatura nie powinna nagle spadać, bo rano wstaje się z ciepłego łóżka prosto w chłód.
Cieplej znaczy suszej? Pilnuj wilgotności
Wyższa temperatura ma jedną wadę: ciepłe powietrze z kaloryferów łatwo przesusza nos i usta. Najmocniej czuć to rano, gdy śluzówki są suche i podrażnione. Dlatego razem z termostatem warto mieć na oku wilgotność, która powinna wynosić od 40 do 60 proc.
Najprościej sprawdzić ją higrometrem postawionym w sypialni. Gdy wskazanie spada poniżej dolnej granicy, pomaga nawilżacz powietrza. Dobrze nawilżone powietrze oszczędza błony śluzowe nosa i jamy ustnej, które przy suchości szybko dają o sobie znać pieczeniem i drapaniem.
Jak wietrzyć, żeby nie wychłodzić mieszkania?
Okno uchylone na pół dnia i długie przeciągi to zły pomysł przy starszej osobie w domu. Lepiej wietrzyć krótko, ale intensywnie. Najpierw zakręcam grzejniki, potem otwieram okna na oścież na kilka minut, zamykam je i dopiero wtedy znów odkręcam kaloryfery. Powietrze się wymienia, a pokój nie zdąży się wychłodzić.
