Antybiotyk na przeziębienie nie działa. Resztek z apteczki nie biorę, nie skrócą kataru

Ewelina Grabowska .

15 listopada 2026

Napoczęte opakowanie tabletek w otwartej domowej apteczce
Spis treści

Katar, drapanie w gardle, a w szafce z lekami leży pół opakowania antybiotyku z zeszłej zimy. Kusi, żeby szybciej stanąć na nogi. To nie zadziała. Antybiotyk działa na bakterie, a przeziębienie i grypę wywołują wirusy. Resztki z apteczki nie skrócą kataru nawet o dzień. Dają za to bakteriom szansę, żeby uodporniły się na leczenie.

Dlaczego antybiotyk nie poradzi sobie z przeziębieniem?

Antybiotyki służą do walki z bakteriami. Grypa i zwykłe przeziębienie to infekcje wirusowe, a na wirusy te leki nie mają wpływu. Nie wyleczą takiej infekcji, nie skrócą jej i nie sprawią, że katar zniknie szybciej.

Mimo to wiele osób uważa, że uporczywy kaszel, bolące gardło albo katar ciągnący się od tygodnia oznaczają, że bez antybiotyku się nie obejdzie. Prof. Aleksandra Borek z Uniwersytetu SWPS zwraca uwagę, że część pacjentów przychodzi do gabinetu z gotowym oczekiwaniem. Chcą konkretnego leku, bo muszą szybko wrócić do pracy i domowych obowiązków.

Presję czują też lekarze. Tłok w przychodni, krótka wizyta, obawa przed przeoczeniem zakażenia bakteryjnego i przed konsekwencjami prawnymi mogą sprawić, że recepta zostaje wypisana, choć lek nie jest potrzebny.

Resztki z szafki działają na korzyść bakterii

Tabletki z poprzedniej kuracji zostały przepisane na tamtą infekcję, a nie na obecny katar. Kiedy bierzesz je na własną rękę przy przeziębieniu, wirusa nie ruszysz. Zwiększasz za to kontakt bakterii z lekiem. Im częściej sięgamy po antybiotyki, tym łatwiej przetrwać i rozprzestrzenić się bakteriom odpornym na ich działanie.

Warto przy tym obalić popularny mit. To nie człowiek uodparnia się na antybiotyki, tylko bakterie. Dzięki zmianom genetycznym potrafią przeżyć działanie leku i przenosić się dalej. Zdarza się wtedy, że antybiotyk, który wcześniej skutecznie leczył, przestaje pomagać.

Skalę problemu pokazuje analiza opublikowana w 2022 roku w czasopiśmie „The Lancet”. Wynika z niej, że w 2019 roku lekooporne bakterie były bezpośrednim powodem mniej więcej 1,27 mln śmierci na całym świecie, a w sumie miały związek z prawie 5 mln zgonów. Lekooporność utrudnia też leczenie po operacjach, w trakcie chemioterapii i u osób z osłabioną odpornością.

Czy można oddać tabletki komuś z rodziny?

Nie. Prof. Borek wymienia to wprost wśród rzeczy, których należy unikać. Nie żądamy antybiotyku przy każdej infekcji, nie sięgamy po tabletki zostawione po wcześniejszym leczeniu i nie przekazujemy ich bliskim. Jeśli lekarz uzna, że antybiotyk jest potrzebny, przyjmuje się go dokładnie według jego zaleceń, z właściwą dawką i przez cały czas trwania kuracji.

Ja przy katarze nie zaglądam już do tamtej szuflady. Gdy objawy mnie niepokoją, idę do lekarza i pozwalam mu ocenić, czy to w ogóle infekcja bakteryjna. Ekspertka przypomina, że odpowiedzialność spoczywa na każdym z nas: antybiotyk ma sens wyłącznie przy rzeczywistej potrzebie i zawsze z zalecenia lekarza.

Polska wciąż w europejskiej czołówce

Z zestawień ECDC, czyli Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, wynika, że jesteśmy w pierwszej dziesiątce krajów Europy z największym zużyciem antybiotyków. Większość takich recept nie powstaje w szpitalach, tylko w zwykłych przychodniach, u lekarza pierwszego kontaktu. To właśnie tam trafiamy z przeziębieniem.

Do 2030 roku Polska ma ograniczyć zużycie tych leków o ponad jedną czwartą. Na razie idzie to bardzo wolno. Między 2019 a 2024 rokiem zużycie spadło zaledwie o 4 proc. Prof. Borek mówi o lekooporności jako o „cichej pandemii”, która już teraz dotyka coraz więcej ludzi.

Temat co roku wraca w Europejskim Dniu Wiedzy o Antybiotykach, który obchodzimy 18 listopada. Tegoroczna edycja skupia się na najmłodszych, przede wszystkim na niemowlętach i dzieciach w wieku przedszkolnym. Wiele infekcji u maluchów to sprawka wirusów, więc antybiotyk nic im przy nich nie da.

Źródło:

[1]

https://portal.abczdrowie.pl/polacy-lykaja-antybiotyki-na-potege-eksperci-bija-na-alarm/7350968340985888a

Oceń artykuł

Średnia: 0.0 / 5 · 0 ocen

Tagi

antybiotyki przeziębienie lekooporność ecdc
Autor Ewelina Grabowska
Ewelina Grabowska
Nazywam się Ewelina Grabowska i od 13 lat zgłębiam tajniki zdrowego uśmiechu, skupiając się na profilaktyce i estetyce. Moja praca polega na tym, by trudne zagadnienia związane z higieną jamy ustnej i poprawą wyglądu zębów stawały się dla Was zrozumiałe i przystępne. Staram się zawsze opierać na sprawdzonych informacjach, porównując dane i porządkując wiedzę tak, abyście mogli świadomie dbać o swój uśmiech. Chcę dostarczać Wam treści, które są nie tylko rzetelne i aktualne, ale przede wszystkim praktyczne i pomocne w codziennej trosce o zdrowie.
Komentarze (0)
Dodaj komentarz