Kaszel, katar, lekki stan podgorączkowy i myśl: „wezmę coś z apteki i przejdzie”. Przy RSV to nie działa, bo dla dorosłych nie ma leku przeciwwirusowego, który usunąłby przyczynę zakażenia. Leczy się tylko objawy. Dlatego po 65. roku życia wybieram szczepienie, które seniorzy dostają bezpłatnie, zanim zima przyniesie szczyt zachorowań.
Dlaczego na RSV nie wystarczy coś z apteki
Dorosły chory na RSV nie dostanie tabletki, która zatrzyma wirusa. Lekarz może łagodzić objawy i wspierać organizm, aż ten sam upora się z infekcją. Tak tłumaczy to w rozmowie z WP abcZdrowie lek. Tomasz Karauda, internista i pulmonolog. RSV to wirus oddechowy, który wraca niemal w każdym sezonie, więc ten problem mamy co roku.
Tegoroczny sezon dopiero się rozpędza. Według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH od 1 stycznia do 31 października 2026 r. w Polsce odnotowano 76 067 zakażeń RSV, a najwięcej zachorowań zwykle przypada na zimę. Szczepienie nie leczy, ale chroni przed ciężkim przebiegiem i szpitalem. Dlatego robię je przed szczytem, a nie w jego trakcie.
Kto przechodzi RSV najciężej
U zdrowego dorosłego RSV często wygląda jak przeziębienie: katar, osłabienie, kaszel, stan podgorączkowy. Zarażać można zwykle do tygodnia. Kłopot zaczyna się w dwóch grupach.
- Dzieci do 2. roku życia, zwłaszcza wcześniaki. Ich odporność i nabłonek dróg oddechowych dopiero się kształtują. Wirus wywołuje u nich zapalenie oskrzelików, czyli najdrobniejszych dróg prowadzących do pęcherzyków płucnych. Pediatra lek. Tomasz Szatkowski zwraca uwagę, że wirusa najczęściej przynosi do domu starsze rodzeństwo z przedszkola.
- Seniorzy i osoby przewlekle chore. Najbardziej narażeni są ludzie z chorobami serca i płuc, cukrzycą, po zawale, z astmą, POChP albo z niedoborami odporności. Starszy układ odpornościowy gorzej radzi sobie z wirusem, a infekcja potrafi otworzyć drogę bakteriom.
U małego dziecka uszkodzony nabłonek może się odbudowywać nawet kilka miesięcy. Kolejna infekcja w tym czasie łatwiej wywołuje ponowne zapalenie oskrzelików i duszność. Jeśli w domu jest niemowlę i przedszkolak, katar starszego dziecka traktuję poważnie.
Katar czy już duszność? Na co patrzę
Ten sam wirus u jednej osoby skończy się na kilku dniach kataru, a u innej na oddziale ze wsparciem oddechowym. Lekki przebieg to objawy znane z każdej jesieni. Niepokoją mnie te, które dotyczą oddychania i serca:
- duszność, czyli uczucie braku powietrza,
- świsty w klatce piersiowej,
- spadki saturacji,
- wyraźne zaostrzenie astmy lub POChP,
- obrzęki nóg i gorsza tolerancja wysiłku u osób z chorobą serca.
Dr Karauda podkreśla, że u chorych przewlekle RSV jest groźny podwójnie: sam w sobie i dlatego, że nasila chorobę, z którą pacjent już żyje. Może skończyć się ciężkim zapaleniem płuc, niewydolnością oddechową, a w skrajnych przypadkach zgonem.
Kiedy RSV kończy się w szpitalu
Samo rozpoznanie RSV nie oznacza szpitala. Na oddział trafiają zwykle pacjenci, u których rozwinęła się już niewydolność oddechowa albo infekcja mocno zaostrzyła chorobę przewlekłą. Lekarze hospitalizują właśnie takich chorych, a nie każdego, u kogo wykryto wirusa.
U dzieci do 2. roku życia powodem przyjęcia jest najczęściej duszność przy zapaleniu oskrzelików. Część maluchów wymaga wsparcia oddechowego, a nawet pobytu na oddziale intensywnej terapii. Wcześniaki i dzieci z chorobami serca przechodzą to jeszcze ciężej.
Bezpłatne szczepienie 65+ i zalecenie dla kobiet w ciąży
Szczepionka przeciw RSV jest bezpłatna dla osób po 65. roku życia i zalecana kobietom w ciąży. Chętnych przybywa: według PZH w sezonie 2024/2025 zaszczepiło się 71 897 osób, a w sezonie 2025/2026 już 624 255, prawie dziewięć razy więcej. Mimo to w tym drugim sezonie szczepienie przyjęło tylko 6,9 proc. seniorów 65+.
Zasady refundacji potrafią się zmieniać, dlatego przed szczepieniem zaglądam do aktualnego komunikatu NFZ. Tam sprawdzam, czy w moim przypadku szczepionka nadal jest bez dopłaty.
